Take a fresh look at your lifestyle.

تفکر خلاق با تکنیک شش کلاه تفکر (ادوارد دوبونو)

تفکر خلاق با تکنیک شش کلاه تفکر (ادوارد دوبونو)Reviewed by میترا سادات ابطحی on Aug 20Rating:

تفکر قدرتی است که خداوند به همه انسان ها عطا کرده که با استفاده از آن برای زندگی و پیشرفت خود تصمیم گیری کنند و مشکلات را از پیش روی بردارند. 

در ایران به جرأت می توان گفت که برای طرز تفکر و تصمیم گیری افراد هیچ گونه الگوی مشخصی وجود ندارد. به همین دلیل در بیشتر مواقع، افراد زمان را برای برقراری ارتباط مؤثر از دست می دهند. 

ادوارد دوبونو نویسنده کتاب ارزشمند « شش کلاه تفکر» به هر فردی می آموزد که به افکار خود سر و سامان داده و خلاقانه تر فکر کنند. تفکر، اصلی ترین عامل شکل گیری شخصیت انسان است اما این روزها کمتر به آن اهمیت می دهیم. به مدیریت افکار خودمان توجهی نداریم و برای آن آموزش هم ندیدیم. 

اصلی ترین هدف ادوارد دوبونو از نوشتن این کتاب آن بود که در طرز تفکر ها تغییر ایجاد کند و آنها را ساده تر کند. ضرورت نیاز آموزش این نوع تفکر در تمام دوران زندگی ما کاملاً مشهود بوده است. چه زمانی که محصل بودیم و بعد وارد دانشگاه شدیم و چه زمانی که کسب و کار راه اندازی کردیم و به دنبال رشد و پیشرفت آن بودیم.

سرچشمه اصلی تمام انرژی یک انسان در تفکر اوست. به طوریکه هر چقدر هم که در آن مهارت قوی باشیم باز هم نیاز هست که بهتر و بهتر بیندیشیم. شش کلاه تفکر ابتدا تفکر شما را ساده تر می کند و در ادامه به شخص اجازه می دهد تا به جای اینکه همزمان به مسائل مربوط به شش مورد احساسات، منطق، اطلاعات، امید و خلاقیت فکر کنند، تنها به یک موضوع فکر کند. اما هدف اصلی شش کلاه تفکر، اعمال نوعی تغییر در روش تفکر می باشد.

اگر شخصی دائماً رأی مخالف داشته باشد و دیدگاه او منفی باشد این بدان معناست که او کلاه سیاه بر سر گذاشته است. از او باید ابتدا درخواست شود که کلاه سیاه را از سر برداشته و کلاه زرد را بر سر بگذارد و کمی مثبت فکر کند. 

اگر تکنینک شش کلاه تفکر به خوبی درک شود، مخصوصاً برای افرادی که در کنار هم و درسازمان ها کار می کنند یادگیری این تکنیک می تواند به آنها در بهره وری بیشتر کمک کند. در دامه به جزئیات این تکنیک اشاره خواهیم کرد:

 

شش کلاه تفکر چیست؟

 

شش کلاه تفکر چیست؟

 

اگر شما به طور طبیعی و ذاتی انسان خوشبینی هستید، احتمالاً موقع تصمیم گیری کمتر متوجه ایرادات کار خود می شوید. به طور مشابه، اگر شما بسیار محتاط هستید یا خطرات کار را بیشتر می بینید، ممکن است فرصت هایی که به سمت شما روی می آورند را نبینید و ساده از کنار آنها بگذرید. 

شما می توانید در جلسات یا در حالت شخصی از تکنیک شش کلاه تفکر استفاده کنید. فایده خاصی که این تکنیک در موقع جلسات دارد این است که جلوی هر گونه برخورد نامناسب اعضای جلسه که درباره موضوع خاصی با هم اختلاف نظر دارند گرفته می شود. چون این تکنیک به ما می آموزد که هر دیدگاه و طرز فکری ارزشمند و معتبر است.

اغلب بهترین تصمیمات از تغییر شیوه تفکر شما در مورد مشکلات و بررسی آنها از دیدگاه های مختلف می شود. “شش کلاه تفکر” به شما کمک می کند تا به مشکلات خود از دیدگاه های مختلف نگاه کنید و همچنین ابزاری قوی در مواقعی است که تصمیم گیری ها باید به صورت گروهی انجام شود. در ادامه اشاره داریم به اینکه این شش کلاه و شش رنگ هر کدام چه معنایی دارند:

 

«کلاه سفید»

 

کلاه سفید تفکر

 

با این کلاه تفکر، تمرکز شما بر روی داده های موجود بیشتر است. به اطلاعاتی که دارید دقت می کنید؛ آنها ر ا تجزیه و تحلیل می کنید و از آنها درس می گیرید. به دنبال شکاف هایی در علم و دانش خود باشید و سعی کنید که آنها را پر کنید.

رنگ سفید چون رنگی خنثی است، در واقع هنگام رویارویی با مسائل مختلف، شما نیز کمی خنثی و منفعل عمل می کنید، یعنی بدون اینکه اقدام کنید تنها واقعیت ها را جستجو کرده و اطلاعات جمع آوری می کنید.

 

«کلاه قرمز»

 

کلاه قرمز تفکر

با “پوشیدن” کلاه قرمز، شما با استفاده از شهود، واکنش غریزی و احساسات خود به مشکلات نگاه می کنید. همچنین، فکر می کنید که دیگران چه واکنش احساسی نسبت به مسائل مختلف نشان خواهند داد. سعی کنید پاسخ افرادی که به طور کامل از استدلال ما مطلع نیستند درک کنید. 

چون رنگ قرمز نشانه‌ی شور و هیجان است کلاه قرمز نیز بینش هیجانی را نشان می دهد و در این شرایط تنها به جنبه‌های احساسی و غیراستدلالی از طرف شما توجه می شود.

 

«کلاه سیاه»

 

کلاه سیاه تفکر

 

با استفاده از کلاه سیاه تفکر ، شما تنها به نتایج بالقوه منفی تصمیمات خود دقت می کنید. نگاهی محتاطانه و مدافعانه؛ سعی کنید ببینید که چرا بر سر راه کسب و کار شما مشکل بوجود آمده است. این امر بسیار مهم است زیرا نقاط ضعف یک طرح، مخصوصاً یک طرح کسب و کار یا همان بیزینس پلن را برجسته می کند

 این تکنیک به شما اجازه می دهد که نقاط ضعف طرح خود را از بین ببرید، آنها را تغییر دهید یا برای مقابله با آنها آمادگی داشته باشید. کلاه سیاه تفکر به شما کمک می کند تا برنامه ریزی های خود را “دقیق تر” و انعطاف پذیر تر انجام دهید. همچنین می تواند به شما کمک کند تا قبل از شروع به فعالیت ریسک های خطرناک را مشاهده کنید. این یکی از مزایای واقعی این تکنیک است.

 بسیاری از افراد موفق آنقدر مثبت اندیش شده اند که اغلب نمی توانند مشکلات را پیش بینی کنند. همین باعث می شود که آنها برای مشکلات سخت از پیش آمادگی نداشته باشند. 

 

«کلاه زرد»

 

کلاه زرد تفکر

 

این کلاه به شما کمک می کند تا تفکر مثبت داشته باشید. این دیدگاه خوش بینانه است که به شما کمک می کند تا تمام مزایای تصمیمات خود را ببینید و قدر آنها را بدانید. کلاه زرد تفکر به شما کمک می کند تا زمانی که همه چیز دشوار به نظر می رسد، به تلاش و پشتکار خود ادامه دهید. 

 

«کلاه سبز»

 

کلاه سبز تفکر

 

 

کلاه سبز نشان دهنده خلاقیت است. این جایی است که شما راه حل ها و ایده های خلاقانه برای رفع یک مشکل ایجاد می کنید. این روش تفکر آزاد است، که در آن انتقاد کمی از ایده ها وجود دارد. (شما می توانید طیف وسیعی از ابزارهای خلاقیت را برای کمک به خود و کسب و کارتان کشف کنید.)

 

«کلاه آبی»

 

کلاه آبی تفکر

 

این کلاه کنترل اوضاع را نشان می دهد. به عنوان مثال، این کلاه توسط رئسای جلسات پوشیده می شود. آنها ممکن است هنگام مواجه شدن با مشکلات به دلیل خشکیدن چشمه ایده هایشان، فعالیت خود را به سمت کلاه سبز تفکر هدایت کنند. هنگامی که برنامه ریزی بر اساس احتمالات مورد نیاز است، آنها خواهان کلاه سیاه تفکر هستند. به عبارتی دیگر، کلاه آبی، کلاه نظارت است.

از طرفی این تکنیک باعث می شود که از دیدگاه متخصصان مختلف (برای مثال پزشکان، معماران یا مدیران) یا حتی مشتریان مختلف به مشکلات نگاه کنید. 

 

مثال از تکنیک شش کلاه تفکر:

 

مدیران یک شرکت املاک در حال بررسی اینکه آیا باید یک ساختمان اداری جدید بسازند، هستند. اوضاع اقتصاد خوب است و فضاهای دفتر خالی در شهرشان آماده است. آنها تکنیک شش کلاه تفکر را اتخاذ کردند.

با پوشیدن کلاه سفید، آنها داده های خود را تجزیه و تحلیل می کنند.آنها می بینند که تعداد فضای اداری موجود در شهرشان در حال کاهش است و محاسبه می کنند تا زمانیکه یک ساختمان اداری جدید تکمیل شود، زمان زیادی را از دست داده اند. آنها همچنین یادآور می شوند که چشم انداز اقتصادی خوب است، پیش بینی می شود که این رشد پایدار، ادامه دار باشد. 

با یک تفکر از طریق پوشیدن کلاه قرمز برخی از مدیران می گویند ساختمان پیشنهادی، زشت و غیر ضروری به نظر می رسد. آنها نگرانند که کارمندان آن را یک مکان سرکوبگر یا نا امید کننده برای کار بدانند. 

وقتی آنها با کلاه سیاه فکر می کنند، تصور می کنند که پیش بینی های اقتصادی ممکن است اشتباه باشد. اقتصاد ممکن است در معرض رکود باشد، که در این صورت ساختمان می تواند خالی و یا فقط برای مدت کوتاهی تحت سکونت باشد. اگر ساختمان جذاب نباشد، سپس شرکت ها کار در مکان های جذاب دیگر را ترجیح می دهند.

 با استفاده از کلاه زرد و مثبت تفکر، با این حال، مدیران می دانند که اگر اقتصاد نابود شود و پیش بینی های آنها درست باشد، شرکت آنها می تواند سود سالم و خوبی را به دست آورد. اگر آنها خوش شانس باشند، شاید بتوانند قبل از رکود بعدی ساختمان را به فروش برسانند، یا به مستأجر با قرارداد های اجاره بلند مدت بسپارد.

 با تفکر از طریق کلاه سبز، آنها در نظر دارند که آیا برای جذابتر شدن ساختمان، باید ساختمان را مجدداً طراحی کنند یا خیر. شاید آنها بتوانند دفاتر شیکی را بسازند که مردم در هر شرایط اقتصادی اجاره کنند. در عوض، شاید آنها بتوانند پول خود را در حالت کوتاه مدت سرمایه گذاری کنند و سپس زمانی که رکود بعدی اتفاق می افتد، ملک را با هزینه پایین تر خریداری کنند.

رئیس جلسه، کلاه آبی تفکر را می پوشد، تا بحث را متداوم کرده و ایده ها را رشد دهد و مدیران دیگر را به تغییر تفکرات خود به دیدگاه های مختلف تشویق کند. 

پس از بررسی گزینه ها از دیدگاه های متعدد، مدیران تصویر بسیار دقیق تری از نتایج احتمالی بدست خواهند آورد و می توانند تصمیم خود را بر اساس آن بگیرند.

 

نکات کلیدی:

 

تکنیک شش کلاه تفکر ادوارد دوبونو یک روش قدرتمند برای تصمیم گیری از دیدگاه های مختلف است. این تکنیک اجازه می دهد که احساسات و شک و تردید به یک فرآیند کاملا منطقی تبدیل شود و فرصتی را برای خلاقیت در تصمیم گیری ایجاد می کند.

تصمیم گیری با استفاده از تکنیک شش کلاه تفکر، می تواند قوی تر و انعطاف پذیر تر از موارد دیگر باشد. همچنین می تواند به پیشگیری از خطرات احتمالی در تصمیم گیری کمک کند.

 

کلام آخر:

 

تکنیک شش کلاه تفکر توسط ادوارد دوبونو نظریه پردازی شد و کتاب آن در سال 1985 با همین نام منتشر شد. اکنون می توانید آن را در نسخه های جدید خریداری کنید. این تکنیک شما را مجبور به خروج از سبک تفکر معمولی خودتان و چندین نگاه به مسائل از دیدگاه های مختلف می کند. همچنین به شما اجازه می دهد تا یک دید کلی تر از وضعیتتان بدست آورید.

توصیه ما به شما این است که از مطالب این مقاله در زندگی شخصی و کسب و کار خود استفاده ببرید.

پاسخ دهید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.